Dačice – De stad van het suikerklontje

Oorspronkelijk was Dačice een prinselijke nederzetting, gelegen op het kruispunt van handelsroutes tussen Znojmo en Zuid-Bohemen en tussen Humpolec en Oostenrijk, waar al in de oudheid dorpen ontstonden. De oude Slavische nederzetting, gelegen bij een oversteekplaats over de rivier Dyje, ontwikkelde zich tot een marktplaats. In 1459 verwierf Wolfgang Krajíř van Krajk, die in het kasteel Landštejn woonde, de landgoederen Dačice en Bílkov. De adellijke familie Krajíř kwam oorspronkelijk uit Karinthië en bezat de stad gedurende 150 jaar.

De twee kastelen van Dačice

Dačice is de thuisbasis van twee kastelen. De familie Krajíř liet eerst het Oude Kasteel bouwen, een Renaissancevesting met kantelen, voltooid in 1579. Rond het kasteel ontstond een nieuwe stadswijk met een brouwerij, en tegenwoordig is een deel van het gemeentehuis erin gevestigd.

Het Nieuwe Kasteel, eveneens in Renaissancestijl, werd gebouwd voor Ulrich Krajíř (+1600) door de Italiaanse architect Francesco Garof da Bissone. In 1728 werd het landgoed gekocht door Heinrich Karl, graaf van Ostein, die het kasteel liet renoveren en opnieuw inrichten.

Een andere belangrijke adellijke familie op het landgoed van Dačice was de Dalberg-familie, die zich hier in 1809 vestigde. Haar leden woonden in Dačice tot 1940, onder wie de jonge Theresia, van wie het portret hier werd geschilderd door de toen nog jonge František Kupka. Karl Maxmilian Dalberg speelde een belangrijke rol in de economische bloei van Dačice in de 19e eeuw. Hij legde een uitgestrekt Engels park aan en ondersteunde de industriële ontwikkeling, waaronder de oprichting van een suikerfabriek in Kostelní Vydří. In 1833 werd ook een suikerraffinaderij in Dačice gebouwd, wat de stad wereldberoemd maakte.

De uitvinding van het suikerklontje

In 1840 kwam de Zwitser Jakob Christoph Rad met zijn grote gezin naar Dačice om directeur van de suikerraffinaderij te worden. Volgens de overlevering was het zijn vrouw die hem op het idee bracht om suikerklontjes te maken, en in de herfst van 1841 begon hij met zijn eerste experimenten. Op 23 januari 1843 verleende de hofraad in Wenen hem een productieprivilege.

Het oorspronkelijke gebouw, waarin het suikerklontje voor het eerst werd geproduceerd, is al lang verdwenen. Tegenwoordig staat op die plek het cultuurcentrum Beseda, en in 2003 werd er een gedenkplaat onthuld in aanwezigheid van de achter-achterkleindochter van J. K. Rad.

Een ander belangrijk monument met betrekking tot het suikerklontje is een standbeeld, dat in 1983 nabij de parochiekerk werd opgericht en sindsdien de meest bezochte plek in Dačice is. In 2012 werden rond het standbeeld granieten platen geplaatst met informatie over deze wereldberoemde uitvinding uit Dačice, beschikbaar in twaalf talen, waaronder Japans, Grieks, Hebreeuws, Russisch en Chinees.

Het suikerklontje speelde ook een symbolische rol tijdens het Tsjechische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie in 2009. Het motief van het suikerklontje is op veel plekken in Dačice terug te vinden en is verbonden met culturele, sociale en sportevenementen. Een van de bekendste evenementen is het muziek- en theaterfestival Dačická kostka, dat elke zomer op de binnenplaats van het kasteel wordt gehouden. Bezoekers kunnen ook genieten van zoete lekkernijen in Café Dalberg, dat zich in het kasteel bevindt. Wie richting het stadscentrum wandelt, vindt het Café Kostka en passeert onderweg diverse houten sculpturen, die eveneens door deze wereldberoemde uitvinding zijn geïnspireerd.

Historische monumenten en ontspanningsplekken

Tot de belangrijkste overgebleven Renaissance-monumenten, naast de twee kastelen, behoren het stadhuis en een 52 meter hoge toren met een uitkijkgalerij. Deze toren staat naast de massieve barokke Sint-Laurentiuskerk en vormt samen met deze kerk de meest herkenbare blikvanger van de stad. Andere barokke monumenten in Dačice zijn:

• Het Franciscanenklooster met de Sint-Antonius van Padua-kerk,
• Het Mariabeeld voor het Nieuwe Kasteel,
• De begrafeniskapel van Sint-Rochus.

Bezoekers kunnen niet alleen ontspannen in het kasteelpark, maar ook direct in het stadscentrum. In de Kancnýř-tuin, een terrasvormig park, zijn er banken in de schaduw van lindebomen, oplaadpunten voor e-bikes en mobiele apparaten, een speelplaats met grote suikerklontjes en een openbare minibibliotheek, waar bezoekers gratis boeken kunnen lenen of achterlaten.